องคมนตรีพร้อมราชเลขาธิการดูงานการบริหารจัดการน้ำและติดตามความก้าวหน้าการศึกษาศักยภาพด้านไฟฟ้าพลังน้ำ โครงการคลองลัดโพธิ์ฯ จ.สมุทรปราการ

เมื่อวันที่ 18 กุมภาพันธ์ 2552 นายสวัสดิ์ วัฒนายากร องคมนตรีพร้อมด้วยนายอาสา สารสิน ราชเลขาธิการ และคณะเดินทางดูงานการบริหารจัดการน้ำและติดตามความก้าวหน้าการศึกษาวิเคราะห์ศักยภาพด้านไฟฟ้าพลังน้ำ โครงการคลองลัดโพธิ์ อันเนื่องมาจากพระราชดำริ โดยมีนายชลิต ดำรงศักดิ์ รองปลัดกระทรวงเกษตรและสหกรณ์รักษาราชการแทน อธิบดี กรมชลประทานพร้อมผู้บริหารและข้าราชการกรมชลประทานให้การต้อนรับ

นายชลิต ดำรงศักดิ์ รองปลัดกระทรวงเกษตรและสหกรณ์รักษาราชการแทน อธิบดีกรมชลประทาน กล่าวถึงโครงการคลองลัดโพธิ์ อันเนื่องมาจากพระราชดำริ จังหวัดสมุทรปราการว่า เป็นโครงการที่กรมชลประทาน สำนักงาน กปร.และหน่วยงานที่เกี่ยวข้องดำเนินการสนองพระราชดำริในการบรรเทาปัญหาน้ำท่วมพื้นที่ลุ่มน้ำเจ้าพระยาตอนล่างในเขตกรุงเทพมหานครและปริมณฑลด้วยการขยายขุดลอกคลองเดิมที่แคบและตื้นเขินให้กว้างขึ้น 80 เมตร ลึก ประมาณ 8 เมตร พร้อมก่อสร้างประตูระบายน้ำขนาดกว้าง 14 เมตร จำนวน 4 บาน สามารถระบายน้ำได้สูงสุดถึง 44 ล้านลูกบาศก์เมตรต่อวัน (500 ลูกบาศก์เมตรต่อวินาที) ช่วยย่นระยะทางการไหลของน้ำในแม่น้ำเจ้าพระยาออกสู่ทะเลจาก 18 กิโลเมตร เหลือเพียง 600 เมตร ซึ่งจะช่วยลดระดับน้ำท่วมสูงสุดได้ 5- 6 เซนติเมตร และลดระยะเวลาน้ำท่วมลงได้ 1 - 2 วัน

ภายหลังจากที่โครงการฯ แล้วเสร็จเมื่อต้นปี 2549 กรมชลประทานใช้คลองลัดโพธิ์ฯเป็นเครื่องมือในการบริหารจัดการน้ำและบรรเทาปัญหาน้ำท่วมที่เกิดขึ้นในบริเวณพื้นที่ตลอดสองฝั่งของแม่น้ำเจ้าพระยาตอนล่างได้เป็นอย่างดี นอกจากนั้นการบริหารจัดการน้ำโดยคลองลัดโพธิ์ยังช่วยให้การไหลของน้ำในแม่น้ำเจ้าพระยาและคลองใกล้เคียงเป็นระบบมากขึ้นเป็นประโยชน์ต่อการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำและพืชผลทางการเกษตรอีกด้วย

สำหรับโครงการศึกษาวิเคราะห์ศักยภาพด้านไฟฟ้าพลังน้ำของคลองลัดโพธิ์ฯ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวได้พระราชทานพระราชดำรัสเกี่ยวกับการนำพลังงานน้ำที่ระบายผ่านคลองลัดโพธิ์ไปใช้ประโยชน์แก่นาย วุฒิ สุมิตร รองราชเลขาธิการ ซึ่งรองราชเลขาธิการได้อันเชิญพระราชดำรัสมอบให้นาย สวัสดิ์ วัฒนายากร องคมนตรี รับไปพิจารณาดำเนินการ เมื่อวันที่ 17 พฤศจิกายน 2549 ความว่า “ ทรงชื่นชมโครงการคลองลัดโพธิ์มาก รับสั่งว่า โครงการนี้จะทำประโยชน์ได้อย่างมหัศจรรย์ มีพลังงานมหาศาล จะใช้พลังงานน้ำที่ระบายผ่านคลอง ทำประโยชน์อย่างอื่นด้วยได้หรือไม่ นอกจากนี้ ได้มีพระราชกระแสให้สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ซึ่งเข้าเฝ้า ณ ที่นั้น รับไปศึกษาและทอดพระเนตรโครงการคลองลัดโพธิ์ในโอกาสต่อไป”

ปัจจุบัน กรมชลประทานร่วมกับมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ได้ดำเนินการศึกษาโครงการฯ ดังกล่าวเป็นที่เรียบร้อยแล้ว โดยได้ออกแบบกังหันพลังน้ำที่เหมาะสมกับคลองลัดโพธิ์ได้ 2 แบบ คือ กังหันพลังน้ำแบบหมุนตามแนวแกน ( Axial Flow) และกังหันพลังน้ำแบบหมุนขวางการไหล (Cross Flow) โดยที่ความเร็วน้ำตั้งแต่ 2 เมตรต่อวินาทีขึ้นไป กังหันพลังน้ำทั้ง 2 แบบสามารถผลิตกำลังไฟฟ้าได้สูงสุดเครื่องละ 5 กิโลวัตต์ เป็นกำลังไฟฟ้าที่เพียงพอสำหรับนำมาใช้ในครัวเรือน โดยได้ทำการทดลองเดินเครื่องกังหันพลังน้ำแบบหมุนตามแนวแกนเป็นครั้งแรกเมื่อวันที่ 22 พฤศจิกายน 2551 ถือว่าประสบผลสำเร็จเป็นอย่างมาก โดยกังหันพลังน้ำแบบดังกล่าวสามารถผลิตกำลังไฟฟ้าสูงสุดได้ 5.74 กิโลวัตต์ ซึ่งสูงกว่าค่าที่ได้วิเคราะห์และออกแบบไว้

จากผลสำเร็จดังกล่าว จึงทำให้มั่นใจได้ว่า การวิจัยและออกแบบกังหันพลังน้ำในครั้งนี้สามารถนำไปขยายผลในการผลิตกังหันพลังน้ำ ซึ่งอุปกรณ์ส่วนใหญ่สามารถผลิตได้ในประเทศไทย มีเพียงเครื่องกำเนิดไฟฟ้าแบบแม่เหล็กถาวรและเครื่องแปลงกระแสไฟฟ้าเท่านั้นที่ต้องสั่งซื้อจากต่างประเทศ ปัจจุบันมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์อยู่ในระหว่างการวิจัยและผลิตอุปกรณ์ดังกล่าวเพื่อใช้ในโครงการลูกพระดาบส อำเภอบางพลี จังหวัดสมุทรปราการ ซึ่งหากผลการวิจัยมีความเหมาะสมจะทำให้ไม่ต้องนำเข้าวัสดุอุปกรณ์จากต่างประเทศ และสามารถนำไปประยุกต์ใช้กับประตูระบายน้ำของกรมชลประทานที่มีอยู่ทั่วประเทศต่อไป